Jusèp Loís Sans, autor a La Mañana

08
febr.

Es Olimpiades e era lengua pròpia

Jusèp Loís Sans / 6 mesos
0
5 min read

Èm en plen desvolopament des Olimpiades d’Iuèrn, en Cortina d’Ampezzo; compartissen sedença damb Milan. Cortina ei ua des capitals dera minoria lingüistica ladina. Es favorables ara sua identitat viuen aguesti dies damb preocupacion. Cortina damb 7.000 abitants forme part dera província de Beluno, en nòrd d’Itàlia. Eth ladin tanben coneishut coma retoromanch ei era lengua […]

01
febr.

En 20 ans eth Kalaallisut aurà desapareishut

Jusèp Loís Sans / 6 mesos
0
5 min read

Groenlàndia a 56 mil abitants; eth 85% son originaris, inuits, e eth 15% danesi. Era sua lengua, se denomine Kalaallisut; ei era varianta inuit majoritària; Groenlàndia a eth nòm de Kalaallit. Siguec ua colònia de Dinamarca des de 1721 enquia 1979. Ara, des de 2009, a un estatut d’autogovèrn. Eth President des EEUU a manifestat […]

25
gen.

Er esperit de Simone Weil, Laia Llobera e Palmira Jaquetti

Jusèp Loís Sans / 6 mesos
0
5 min read

Diguie Simone Weil sus er extermini des occitans e des catars que “més de dus sègles abans de Joana d’Arc, eth sentiment de pàtria, una pàtria que, certament, non ère pas França, siguec el principal mòbil d’aqueri òmes; auien un mot entà designar-la, era pàtria; l’anomenauen eth lenguatge”. Simone Weil, filosofa e activista francesa mòrta […]

18
gen.

Es lengües de Veneçuèla

Jusèp Loís Sans / 6 mesos
0
5 min read

Era proteccion des mès febles ei ua mesura deth grad de democràcia d’ua societat; quan aguesta proteccion s’enmarque en terren des lengües minorisades alavetz estam parlant d’ua democràcia en excelléncia damb uns valor culturaus de naut nivèu. Ara fin dera edat mejana en Veneçuèla i auie mès de cent lengües diferentes. Ara en queden mens […]

11
gen.

Cau amassar a toti

Jusèp Loís Sans / 7 mesos
0
5 min read

A compdar des darrèrs Cimalhs, aqueri que parlauen deth mau estat dera lengua occitana en Catalonha o milhor dit deth sòn estat de desaparicion e aqueth aute que comentaue es actituds segregadores, fracturantes e marginantes de bères politiques lingüistiques, quauqui lectors m’an adreçat escrits. Era majoria des corrèus an estat d’indignacion e quauqu’uns an manifestat […]

04
gen.

Cap d’an de justícia en occitan aranés

Jusèp Loís Sans / 7 mesos
0
5 min read

Pendent eth mes de deseme era clausura der an, en Barcelona, en IEC, der Institut d’Estudis Aranesi-Acadèmia aranesa dera lengua occitana, eth passat dijaus 18, aportèc eth rebrembe, ena capital, d’aqueres accions mès destacades dera Acadèmia pendent er an 2025. Gaudírem damb era conferéncia que sus Condò mos auferic Joan Calsapeu, damb es extraordinàries interpretacions […]

28
des.

Joaquim Arenas

Jusèp Loís Sans / 7 mesos
0
5 min read

Joaquim Arenas, mòrt recentament, ei er actor mès important qu’a auut era Generalitat de Catalonha entara promocion der occitan ena escòla aranesa. Sense eth es causes non aurien auançat, non serien coma son. En 1988 en article Una llengua per a 4.000 occitans de Catalunya Arenas diguie qu’en “qüestió de llengües no hi ha classes, […]

21
des.

Quate leis importantes entar occitan

Jusèp Loís Sans / 7 mesos
0
5 min read

Tot soent es leis o es iniciatives legislatives que beneficien er occitan mos passen desapercebudes. Enes publicitats, coma ei naturau, sonque apareishen es auanci entath catalan. Ven d’aprovar-se, eth passat dijaus dia 11, en Congrès des Deputats, era lei pera que se regulen es servicis d’atencion ara clientèla. Era lei inicièc eth sòn camin en […]

14
des.

Se non se compde damb toti, non auançaram

Jusèp Loís Sans / 8 mesos
0
5 min read

Eth passat 27 de noveme, mentre se presentauen es alarmants resultats dera Enquèsta d’emplecs lingüistics der occitan, eth Conselh Generau, RTVE e era Universitat Pompeu Fabra inaugurauen un parelh de dies de reflexion der anomenat ‘Ièr Congrès Internacionau sus comunicacion, tecnologia e lengües minoritàries’, ena Audiovisuau de Vielha. Non i assistí, pr’amor que non se […]

07
des.

Er aranés pèrd dus parlants habituaus per setmana e eth castelhan en guanhe quate

Jusèp Loís Sans / 8 mesos
0
5 min read

Aguesti dies an corrut opinions sus es resultats dera Enquesta d’emplecs lingüistics dera Generalitat sus er occitan ena Val d’Aran, que dempús de fòrça demorar-la gessec eth passat dia 27. Ei un bon arnés entà valorar er estat dera lengua e poder orientar es politiques lingüistiques. Voi hèr tres observacions iniciaus abans d’analisar-la: era enquesta […]