M’a arribat un trabalh de Bachelor dera facultat de Romanistik der Institut de Filologia Romanica dera Ludwig-Maximilians-Universitat München, hèt per Sebastian Spachtholz Lara. Hè un estudi en que documente qu’entre es famílies de lengues galloromaniques e es iberoromaniques i a era família occitanoromanica compausada per occitan e eth catalan en qu’era varianta aranesa jògue un trascendentau papèr. Ena lingüistica e subertot ena universitària i an dus posicionaments: eth d’aqueri que nèguen era existéncia d’aguesta família occitanoromanica e se limiten a considerar sonque es famílies galles, ei a díder es influïdes peth francés, e es ibères, ei a díder es influïdes peth castelhan, e includissen er occitan ena galla e eth catalan ena ibèra; er aute posicionament ei eth des que defensen er espaci occitanocatalan, qu’en aguesti moments deuen d’èster minoria.
Entre es defensors mès destacats de qu’eth catalan forme part dera família iberoromanica e que non cren ena existéncia dera familia occitanoromanica i son Amado Alonso e Ramon Menéndez Pidal.
Especiaument Wilhelm Meyer Lübke defensaue qu’eth catalan formaue part dera família gallorromanica e negaue tanben aguesta família pònt. Autors coma Badia e Margarit o Joan Veny an estudiat eth catalan coma ua lengua de transicion entre er iberoman e eth galloroman e propicien era existéncia d’aguest espaci.
En qüestions d’ordenacions lingüistiques es consideracions pòden èster multiples e n’i aurien entà totes es versions.
Ara ben, m’estone quan universitaris destacats presenten er occitan coma ua lengua galloromanica. Non pogui deishar de creir que se tracte de jogar ar interès estatau e me pòrte a brembar-me de Florian Vernet, professor universitari, escritor occitan, membre dera Acadèmia aranesa dera lengua occitana, e autor d’ua gramatica der occitan estandard, que me diguie que “…los òmes que fogueron de l’occitan çò qu’es dins la realitat viscuda de la lenga: Honnorat, Mistral, Estieu, Perbosc, Salvat, Alibèrt…, sabents e militants a l’encòp capiteron a avançar liures al servici de l’occitan e non pas al servici d’un organisme d’Estat. Que la lenga es per a eles un pauc mai qu’una preocupacion professionala, una preocupacion de vida totala…” (2021).
Es mies referéncies entara defensa dera existéncia des espaci occitanoromanic son François-Just-Marie Raynouard, Loís Alibert e Pèire Bec (Mòrt en 2014; Membre dera Acadèmia aranesa dera lengua occitana). Però, de mès en mès tròbi professors disciplinats damb era logica estatau; e per açò en recéber eth trabalh de Spachtholz m’è amplit de satisfaccion.
Spachtholz, dempús d’ua analisi fonetica, gramaticau, lexicau e sociolingüistica; dempús d’un estudi apregondit ditz qu’er aranés ei ua varianta de transicion entre eth catalan e er occitan qu’ampare era existéncia dera familia occitanoromanica.
Entre es afirmacions der autor, qu’extrè dera recerca ditz qu’er “aranés funcione coma ua varietat gascona, tot e qu’ei mès comparabla ar occitan e ath catalan e qu’ath madeish temps se distinguís clarament der occitan languedocian e deth catalan. E qu’apareish coma ua varietat pròpia, coma ua lengua distintiva, damb caracteristiques deth catalan e der occitan entre es que forme un continu lingüistic que non s’adapte as classificacions tradicionaus”. Pes sues caracteristiques “eth gascon aranés mereish èster considerat ua varianta independenta ena família occitanoromanica, que non s’aurie d’integrar ne en catalan, ne en occitan, ne en gascon, en tot formar pònt entre eth catalan, eth laguedocian e eth gascon”. M’agrade!
Era conclusion der estudi de Spachtholz ei clara “er aranés foncione coma ua zòna de solapament lingüistic gràcies ara sua posicion centrau en tot instaurar es bases entath grop occitanoromanic proposat per Pèire Bec, e en tot generar que cau ua revision des classificacions presentades enquia aguest moment [subertot es d’aqueri] qu’ignòren er espaci occitanoromanic”
Carles Castellanos en Els cosins del català publicat en 2019 per Voliana Edicions ditz que mos cau èster atents a “era difusion de mites e manipulacions [coma esturment d’Estat] qu’afavorissen era politica d’extermini [coma] era imprecision dera classificacion des grops lingüistics galloromanic e iberoromanic que contra tota evidéncia scientifica, permet ues adscripcions qu’afavorissen era subordinacion […] der occitanoromanic [en tot possar] ua persecucion planificada contra er emplec sociau dera lengua [occitana e catalana]”. Ei atau!
Ei apruprètz ce que constate Jordi Caldentey de Manacor en son article de Jornalet d’aguest ostiu Eretgies filologiques: “al nivèl lingüistic, es una pura transicion de lenga neolatina [eth catalan], sòrre de l’occitan, cap a dialècte espanhòl, coma ja o a capitat Espanha amb lo portugués-galèc”. Eth trabalh de Spachtholz personalize era varianta aranesa, li da còs e justifique era revision de quauques divisions entre famílies lingüistiques en tot que consolide era família occitanoromanica.
