Pèire neishec en 1931 e descorbic era occitanitat ena sua família, abans de que jo neishessa. Se convertic en un referent. Quan m’incorporè as reivindicacions occitanistes eth ja ère un expèrt lingüista, un coneishut escritor e un important activista e politic. S’auie iniciat en moviment deth felibritge, però era major part dera sua istòria se botjèc ath cant der Institut d’Estudis Occitans deth que’n siguec defensor.
Era sua valor intellectuau a estat reconeishuda per diuèrsi estudiosi que s’an apropat as sues òbres e era mia profondizacion aportarà ben pòc a tot aquerò que ja s’a escrit. Ei deth Pèire mès pròxim, que voi escríuer.
E perqué, ara, voi parlar de Pèire Pessamessa? Pr’amor qu’è recebut ua invitacion dera sua hilha Estella entà assistir diuendres passat ara inauguracion deth “Centre Rupèstre de Cultura Occitana Pèire Pessamessa”, en Luberon, en pòble de Buòus, ena Aubèrja deis Seguins; son eth pòble e era aubèrja de Pèire; eth lòc de partença des sues actuacions, des sues batalhes, ua des sues granes motivacions. Aquera Aubèrja ara que sigui convidat tanti viatges peth madeish Pèire e que malestrosament, coma en aguesta ocasion, non auí jamès es talents de recórrer aqueri 600 Km que separen era mia residéncia abituau deth pòble de Buòus. Pensi qu’ei ua des mies errors vivenciaus. M’i cau anar! Buòus ei un poblet petit d’ath torn de 100 abitants però damb ues peculiaritats fòrça emblematiques. Enes immediacions deth pòble s’a desvolopat uns espacis d’escalada fòrça coneishuts qu’enes ans 80, mentre Pèire n’ère alcalde, desvolopèren un torisme molt emergent, de caravanes, de joeni que demorauen enes entorns, en tiendes de campanha, en forgonetes; Pèire manifestaue que “me calec estornejar-me damb aquera tribu de escalabarri peluts, indisciplinats e parlaires que non auien un aute orizon qu’era línia blua des paredaus. Me calec erradicar era acampada liura entà que non s’amplisse de centees de tiendes de campanha… Jo qu’èra un activista tardanet deth mai deth 68 e que non m’oposi ad aguest espòrt dangerós e fabulosament inutil”. As escaladors les diguie “escalabarri”.
Eth centre culturau Pèire Pessamessa a estat articulat ath torn dera sua bibliotèca personala; mès de cinc mil volums; se convertirà en un referent de mès d’aqueri espacis de Buòus. Serà de besonh entà auer un coneishement d’Occitània.
I auec un temps en que mantenguia ua relacion damb Pèire d’au mens dus viatges ar an: era prumèra ère pendent es Jornades Occitanocatalanes que durant dètz ans se desvolopèren ena Val d’Aran e que sigueren un endret de trobada e d’interrelacion entre occitans e catalans. Pèire, eth 18 de juriòl de 2006, en Les, presentèc era pellicula Malatèrra, qu’argumente eth papèr des hemnes contra es malediccions e es bruishes en un pòble de Provença pendent era Prumèra Guèrra Mondiau. En Malatèrra i a un bon conjunt de convèrses en occitan. Interven Estella, era hilha de Pèire, qu’ara dirigís eth Centre Culturau. Era presentacion la hec amassa damb Laurent Revest, un aute occitanista de grana envergadura intellectuala. Eth discors de Pessamessa virèc ath torn deth “Cinema en Provença, una esquissa de cine occitan”. Eth sòn discors començaue atau: “Lo cinema es neissut en Provença, inventat per los fraires Lumiere, industriaus de Lion”. E estructurèc un discors sus era istòria deth cine que meritarie de gésser der incognit en que se tròbe.
Era segona ocasion der an ena que pendent mès de dètz ans me trobè damb Pèire siguec eth prumèr dimenge d’agost ena trobada en Pòrt de Salau. Pèire ère president dera partida occitana deth CAOC, Cercle occitanocatalan, organizadors der eveniment, e pendent diuèrsi ans, mentre era fòrça l’ac permetec siguec un d’aqueri personatges emblematics que non faltèren ara trobada. Rebrembi damb gòi er hormatge que cada an m’oferie. E naturaument dempús, encara mos trobàuem en bèth acte occitanista en Tolosa, en Barcelona…
Era identitat occitana, damb era lengua, era literatura… protagonizèren era sua vida amassa damb era accion sociau e política en sòn pòble, damb era escalada en prumèr tèrme e damb aqueth castèth de Buòus, eth Fòrt, monument istoric a on neishec era anècdota: Pèire ère er alcalde e siguec denonciat per auer hèt es bilhets de visita deth castèth en lengua occitana. Sonque èren es bilhets d’entrada deth magnific castèth, però eth jutge sentencièc que Pèire siguesse inabilitat entà èster alcalde, per non emplegar eth francés. N’auie estat 28 ans; mèrque er activisme politic d’aguest òmè que trabalhèc amassa damb Robèrt Lafont ena sua candidatura entà President dera Republica Francesa.
Joakim eth Menestral, joen escalabarri de Buòus e escritor, eth 9 de deseme de 2018, dia dera mòrt de Pèire la descriuec coma “ua figura dera lengua provençau qu’aue se’n va volant, un emblèma deth teatre occitan, un escritor deth sòn territòri, un alcalde immortal deth sòn pòble, un istoriador deth sòn país, eth simbol dera sua aubèrja”. Mos cau anar tà Buòus!
