En juriòl recebí un escrit de Camila Marvin que m’amplic de satisfaccion. Camila ei ua estudianta dera universitat de Mons (Belgica) e dera UOC qu’a hèt era observacion mès rigorosa, era mès extensa, era mès complèta sus er ensenhament der occitan enes escòles araneses. Ja parlè deth sòn trabalh en Cimalhs de març de 2024 e de juriòl de 2025.
Camila a elaborat documents que cau auer en compde en aguesti moments en qu’era societat vò resòler es problematiques dera educacion e que des des poders publics s’a daurit lo que vò èster un gran debat d’analisi. Peth moment Camila a elaborat un nau article, que non ei, encara, era tèsi definitiva que demoram damb impaciéncia.
A nivèu de Catalonha s’an detectat problèmes diuèrsi, des dera manca d’ua educacion inclusiva, era pèrta de confiança enes professionaus, eth baish nivèu des alumnes… enquiath mau estat deth catalan en sistèma educatiu. Ei aciu a on es consideracions de Camila an d’auer-se en compde, donques qu’era pèrta deth catalan a aparelhada ua grana pèrta der occitan ena escòla aranesa. Calerà èster atents ath debat deth Govèrn, des professionaus, des sindicats, entara milhora dera educacion; entar occitan calerie, sense dobte, considerar es observacions de Camila.
Eth trabalh pòrte per títol: Bastint (e ensenhant) sus terren inestable: precarietat e politica de lengües minorizades ena educacion. Entà recuélher es dades que mos trasmet Camila a passat tot un an viuent era escòla, i a hèt eth dia a dia e a recuelhut moltes observacions. A estat en Aran en d’autes ocasions e a recuelhut nòtes des de hè mès de quate ans. En Aran, es professionaus der ensenhament, es politics, es persones inquietes per milhorar era qualitat dera educacion n’aurien de hèr era lectura.
Iniciaument estudie era societat aranesa e destaque qu’ ei un des parçans d’Espanha damb ua concentracion major d’immigracion e que i a ua quantitat importanta de diuersitat culturau e lingüistica.
Incidís en qu’en ensenhament aranés i a diuèrsi enfocaments en emplec des lengües tot depenent des escòles, que pòden hèr eth sòn pròpri projècte lingüistic, e qu’era implementacion dera politica lingüistica diferís d’ua escòla ara auta e inclós d’ua aula a ua auta laguens dera madeisha escòla.
Coma indique eth títol deth trabalh es sues observacions viren ath torn dera precarietat. Ei precària era vida dera major part des trabalhadors aranesi, sotmesi a contractes estacionaus (temporaus e insegurs). Se nòte subertot ena crisi dera viuenda e en ua dolenta comunicacion damb er exterior dera val. Aguestes restriccions son especiaument sentudes peth professorat substitut e interin, as que provòque un moviment substanciau de mobilitat e que i age un numèro elevat de professors que non parlen aranés.
En analisar era estructura politica formada pera Generalitat de Catalonha e eth Conselh Generau d’Aran, obsèrve que s’a generat ua ambigüetat estrategica, tot e que se parle fòrça d’autonomia ei en realitat ua estructura febla qu’obligue as professors a ramplir improvisadament es uets existents. Quan Camila auie dobtes sus aguesti uets s’adreçaue ath Departament d’Educacion e ath Conselh Generau d’Aran. Ena respòsta trobaue qu’es uns passauen eth problèma as auti: “cau preguntar ath govèrn aranés”, “açò ei causa deth Departament d’Educacion”… Era manca d’infraestructura entà exercir era responsabilitat governamentau e era manca d’avaluacion des practiques ena politica lingüistica des escòles araneses a provocat sentiments d’isolament, confusion e ansietat entre es educadors.
Eth professorat dedique un gran esfòrç ath trabalh de politica lingüistica, sobretot a produïr materiaus, sense mieis de coordinacion e damb ua sensacion de manca d’orientacion. Tanben tròben a faltar formacion, recorsi e supòrt ara implementacion de naues pedagogies. I a, entre eth professorat, ua sensacion d’isolament, confusion e distància, que provòque sentiments d’ansietat. Ena opinion d’un mèstre entrevistat per Camila: “Pensi que se aué en dia er aranés se parle ei gràcies ar esfòrç des mèstres, non pas des politics”.
Es certificacions d’aranés, que s’exigissen ath professorat, incremente aguesta ansietat. Cau un nivèu C1 o C2 deth MECR entà exercir en Aran. Eth procés de certificacion ei controlat peth Conselh Generau d’Aran. Tà poder optar ar examen de certificacion cau auer assistit ath cors qu’impartís eth Conselh Generau. Non se pòt hèr autoestudi, o estudiar en d’auti centres; ei controlat. E tot soent es corsi deth Conselh an ua matricula limitada e quede gent dehòra damb lo que i a escassetat de professors titolats. I a ua precarietat estructurau que non permet as professors planificar eth sòn futur, ne assomir era defensa dera lengua damb coeréncia. Eth professorat pense qu’aguesta precarietat l’a de solucionar es govèrns; ara se senten abandonats.
Era conseqüéncia l’apòrte ua mèstra molt militanta ena promocion der occitan; ditz que “s’a perdut er emplec der aranés per part des alumnes”.
